Gdzie jest najdroższa ziemia?

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa pozytywnie ocenia zagospodarowanie przez siebie gruntów rolnych w 2025 roku. Potwierdzają to także na przykład wyniki badania „Polska wieś i rolnictwo”. KOWR wydzierżawił w tym okresie 63,3 tys. ha ziemi, sprzedał - 5,2 tys. ha oraz trwale rozdysponował głównie przez nieodpłatne przekazania gruntów 3,7 tys. ha.
Od początku działalności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dawniej Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, następnie Agencji Nieruchomości Rolnych) do końca grudnia 2025 r. przejęto do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa około 4,7 mln ha nieruchomości rolnych. Stan gruntów pozostających w Zasobie na 31 grudnia 2025 r. wynosił ogółem niemal 1 mln 323 tys. ha.

Powierzchnia gruntów w Zasobie WRSP wg stanu na 31.12.2025 r. w podziale na województwa - 1 322 815 ha

Podstawową formą nietrwałego rozdysponowania i zagospodarowania gruntów rolnych Zasobu jest dzierżawa. Cieszy się ona dużym zainteresowaniem rolników, gdyż jest to dogodny sposób użytkowania gruntów i budynków. Nie wymaga angażowania znacznych środków finansowych, jak ma to miejsce przy nabywaniu nieruchomości, a zaoszczędzone pieniądze można przeznaczyć na inwestycje.

Według stanu na koniec grudnia 2025 r. w dzierżawie pozostawało 1 mln 49 tys. ha na podstawie ponad 70 tys. zawartych umów. W 2025 roku wydzierżawiono ogółem 63,3 tys. ha gruntów na podstawie niemal 3,5 tys. zawartych umów dzierżaw.

Największe powierzchnie wydzierżawionych gruntów znajdują się w województwach: zachodniopomorskim – 215,9 tys. ha; wielkopolskim – 161,8 tys. ha; dolnośląskim – 151,8 tys. ha i warmińsko-mazurskim – 125,8 tys. ha, a najmniejsze w województwach: świętokrzyskim – 5,3 tys. ha i małopolskim – 7,6 tys. ha.

Wydzierżawianie nieruchomości Zasobu WRSP następuje głównie na przetargach. Podstawowym rodzajem przetargów na dzierżawę jest przetarg ograniczony, w którym mogą uczestniczyć wyłącznie rolnicy indywidualni zamierzający powiększyć lub utworzyć gospodarstwa rodzinne. W okresie od początku stycznia do końca grudnia 2025 r. w całym kraju odbyło się niemal 4,3 tys. przetargów na dzierżawę.Warto dodać, że w 2025 roku Oddziały Terenowe KOWR przedłużyły prawie 8 tys. umów na dzierżawę na powierzchnię niemal 120 tys. ha.

Inną formą gospodarowania Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa jest sprzedaż gruntów. Jej wielkość oscyluje na poziomie około 4–5 tys. ha rocznie. W 2025 r. oddziały terenowe KOWR sprzedały ponad 5,2 tys. ha nieruchomości.

Sprzedaż ziemi odbywa się w trybie przetargowym lub bez przetargu – uprawnionym podmiotom w ramach przysługującego im prawa pierwszeństwa w nabyciu (dzierżawca). W 2025 r. odbyło się 16,3 tys. przetargów na sprzedaż nieruchomości. Skuteczność przetargów była na poziomie 25%.
Średnia cena sprzedaży gruntów rolnych z Zasobu WRSP uzyskana w pierwszych trzech kwartałach 2025 r. wyniosła 60 468 zł za 1 ha i jest wyższa o 11 % w stosunku ceny w pierwszych trzech kwartałach 2024 r.
Najwyższe średnie ceny w pierwszych trzech kwartałach 2025 r. osiągnięto w województwie małopolskim - 89,2 tys. zł/ha, wielkopolskim - 74,8 tys. zł/ha i dolnośląskim - 74,7 tys. zł/ha. Najtaniej było w lubelskim i świętokrzyskim.

Średnie ceny sprzedaży gruntów rolnych z Zasobu WRSP w I-III kwartałach 2025 r. wg województw (w zł/ha) – średnia ogólnopolska – 60 468 zł/ha

Z analizy cen nieruchomości w poszczególnych grupach obszarowych wynika, że najwyższe średnie ceny uzyskiwano dla nieruchomości o powierzchni w grupie obszarowej do 2 ha - 71,5 tys. zł/ha (2 410 umów sprzedaży), następnie w grupie 100,00 - 299,99 ha - 59,8 tys. zł/ha (5 umów sprzedaży) i w grupie 10,00 – 99,99 ha - 55,7 tys. zł/ha (45 umów sprzedaży). Transakcje dotyczące działek o powierzchni do 2 ha stanowiły 95% liczby badanych umów sprzedaży gruntów rolnych Zasobu.
Zdanych udostępnionych przez KOWR wynika też, że średnia cena gruntów rolnych sprzedawanych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa wzrosła z 15 tysięcy w 2010 roku do ponad 60 tys. w roku 2025.

Zestawienie średnich rocznych cen sprzedaży 1 ha gruntów rolnych z Zasobu WRSP w latach 2010 –2025 (I-III kw.) uzyskiwane przez KOWR (wcześniej przez ANR).

Sprzedaż nie jest jedyną formą trwałego rozdysponowania nieruchomości rolnych. Jest nim także nieodpłatne przekazywanie gruntów. KOWR może uprawionym podmiotom nieodpłatnie je przekazywać w trybie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Z tej możliwości korzystają Lasy Państwowe, jednostki samorządu terytorialnego i Kościoły, a w ostatnich latach, także podmioty uprawnione do zarządzania wodami publicznymi.
Do głównych beneficjentów nieodpłatnych przekazań gruntów należą jednostki samorządu terytorialnego. Mogą one otrzymać nieodpłatnie grunty na realizację zadań własnych. Na uzyskanych przez samorządy lokalne nieruchomości powstają szkoły, boiska sportowe, place zabaw, tereny rekreacyjne, jak również obiekty użyteczności publicznej: hydrofonie, studnie głębinowe, przepompownie, oczyszczalnie ścieków, drogi dojazdowe, nekropolie. Każdy przekazany przez KOWR hektar umożliwia inwestycje poprawiające jakość życia i wzmacniają lokalną gospodarkę. W 2025 r. uprawnionym podmiotom nieodpłatnie przekazano 3,7 tys. ha gruntów Zasobu WRSP.

Według stanu na koniec 2025 r. w ogólnej powierzchni gruntów Zasobu WRSP pozostawało do rozdysponowania niemal 170,2 tys. ha. Ocenia się, że znaczna część tych gruntów charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem oraz innymi niekorzystnymi cechami (np. nieuregulowane stosunki wodne, zakamienione, położone na skarpach, urwiskach, między wałami przeciwpowodziowymi, itp.).

Największe powierzchnie gruntów do rozdysponowania znajdują się w województwach zachodniopomorskim – 31 tys. ha oraz dolnośląskim – 28,2 tys. ha.

oprac. red., źródło: KOWR