Czas na monitoring chowaczy łodygowych w rzepaku ozimym

Nieuchronnie zbliża się wiosna, o czym świadczą pojawiające się, wprawdzie nielicznie, owady. Dlatego czas przygotować się na walkę z chowaczami, które w niedługim czasie zaczną nalatywać na rzepak.

Główną metodą monitorowania tych bardzo ważnych szkodników rzepaku są żółte naczynia, które powinniśmy wystawić na plantacjach na przełomie lutego i marca. Należy je wypełnić do połowy wodą, dodać płyn zapobiegający zamarzaniu oraz kilka kropli płynu do mycia naczyń w celu zmniejszenie napięcia powierzchniowego, co spowoduje natychmiastowe opadanie owadów na dno naczyń. Naczynia należy wystawić 25 metrów od brzegu pola z każdej z jego stron. Kontrole naczyń przeprowadzamy zawsze o tej samej porze dnia, najlepiej w południe. Po zauważeniu pierwszych odłowionych osobników, monitoring naczyń prowadzimy co dwa dni. W związku z tym, że w naczyniach łapane są również inne gatunki owadów musimy znać ich podstawowe cechy, co umożliwi właściwe rozpoznanie gatunku, który chcemy zwalczyć. Nieterminowe wykonanie zabiegu chemicznego skutkuje znaczną zniżką plonu, co w przypadku chowaczy może stanowić nawet 20%.

Na rzepaku ozimym wiosną występują trzy gatunki: chowacz granatek, chowacz brukwiaczek i chowacz czterozębny. Wszystkie gatunki należą do tak zwanych chowaczy łodygowych i ich larwy żerują wewnątrz łodyg rzepaku. Chowacz granatek występuje sporadycznie i nie ma większego znaczenia gospodarczego. Z pozostałych dwóch gatunków, jako pierwszy nalatuje na rzepak chowacz brukwiaczek. Gatunek ten pojawia się na roślinach będących w fazach BBCH 20-29, czyli w trakcie formowania pędów bocznych, co następuje często już w trzeciej dekadzie lutego lub na początku marca. Nieco później bo w fazach BBCH 25-39, kiedy rośliny rosną i pęd główny wytwarza kolejne międzywęźla, pojawia się chowacz czterozębny.

Jednak głównym czynnikiem inicjującym lot omawianych gatunków jest temperatura powietrza i gleby która w przypadku gleby musi wynosi minimum 7℃, a powietrza 8-10℃.///

Chowacze brukwiaczek i chowacz czterozębny to gatunki łatwo rozpoznawalne. Należą do chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych. Ich głowa wyciągnięta jest w długi, cienki ryjek. Chrząszcze te mają długość od 2,5 do 4 mm, barwę ciemną. Chowacz brukwiaczek jest koloru szarego i jego ciało pokryte jest szarymi łuseczkami. Natomiast chowacz czterozębny jest barwy brązowej, a na stronie grzbietowej posiada biało-szare plamki. Ważną cechą diagnostyczną tego gatunku jest biała plamka występująca na styku pokryw w części przylegającej do przedplecza. Larwy omawianych gatunków osiągają długość od 5 do 7 mm, mają barwę kremową, rdzawą głowę, nie posiadają odnóży, a ich ciało jest łukowate wygięte.

Samice chowacza brukwiaczka składają jaja do pędów, poniżej ich wierzchołków. Rozwijające się larwy żerują w pędzie. Natomiast samice chowacza czterozębnego najczęściej składają jaja do ogonków liściowych lub w nerwie głównym liścia, a larwy przechodzą również do pędu. W przypadku żerowania chowacza brukwiaczka dochodzi do charakterystycznego skręcenia łodygi w kształt litery S.

Zaatakowane przez chowacze rośliny słabiej rosną, są narażone na złamania. Na skutek osłabienia dochodzi do przedwczesnego dojrzewania, co skutkuje niewłaściwym rozwinięciem nasion.///

Kiedy podejmujemy decyzje o przeprowadzeniu zabiegu chemicznego?

Zwalczanie chowaczy przeprowadzamy w momencie przekroczenia progów ekonomicznej szkodliwości. W przypadku chowacza brukwiaczka jest to odłowienie w żółtym naczyniu 10 owadów w czasie 3 dni lub stwierdzenie 2-4 chrząszczy na 25 roślinach. Natomiast próg ten dla chowacza czterozębnego wynosi 20 owadów odłowionych w czasie 3 dni lub stwierdzenie 6 chrząszczy na 25 roślinach.

Prof. dr hab. Bożena Kordan, Katedra Entomologii, Fitopatologii i Diagnostyki Molekularnej, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, bozena.kordan@uwm.edu.pl, mgr inż. Mariusz Foltyński, Agrii Polska, mateusz.foltynski@agrii.pl