Nawożenie ziemniaka

Głównym składnikiem warunkującym transport asymilatów z liść do bulw jest potas. Dobre zaopatrzenie roślin w ten pierwiastek powoduje że akumulacja biomasy w bulwach zachodzi do końca wegetacji, co przekłada się na większe plony o wyższej zawartości skrobi. Głównym składnikiem plonotwórczym w uprawie ziemniaka jest azot. Aby osiągnąć wysoką efektywność nawożenia tym składnikiem należy odpowiednio zaopatrzyć rośliny w pozostałe składniki pokarmowe — potas, fosfor, magnez, siarkę, wapń i mikroskładniki. Przenawożenie plantacji azotem lub jednokierunkowe nawożenie tym pierwiastkiem bez zaopatrzenia w inne składniki pokarmowe skutkuje spadkiem jakości technologicznej, większymi stratami w czasie przechowywania bulw, a często większą podatnością roślin na choroby. Aby uniknąć błędów, nawożenie ziemniaków zarówno azotem jak i innymi składnikami pokarmowymi należy dokładnie zaplanować.

Ustalając nawożenie mineralne należy brać pod uwagę zapotrzebowanie ziemniaków na azot oraz jego pokrycie z azotu glebowego i uwalniający się z nawozów naturalnych.

Na wiosnę powinien być dobrze przefermentowany

Mineralne nawożenie ziemniaków zleży w dużym stopniu od tego czy uprawiamy je na oborniku czy bez. Obornik jest źródłem dostarczającym roślinom nie tylko składników pokarmowych, ale również poprawia bardzo korzystne właściwości gleby. Najlepszy termin stosowania obornika pod ziemniaki to okres jesienny pod orkę przedzimową. Niekiedy ze względów organizacyjnych zachodzi konieczność zastosowania jego w okresie wiosennym, dlatego też powinien być on dobrze przefermentowany.
Za optymalną dawkę obornika na 1 ha przyjmuje się 25 ton, która wnosi do gleby średnio 125 kg azotu, 75 kg fosforu i 150 kg potasu. W pierwszym roku po zastosowaniu wykorzystanie składników pokarmowych z obornika przez ziemniaki może wynieść jedynie do 30 proc. azotu i fosforu, co odpowiada 40 kg N i 20 kg P2O5 oraz do 50 proc. potasu, czyli około 75 kg K2O.

Ilość azotu, którą ziemniaki będą miały do dyspozycji zarówno z bieżącej mineralizacji azotu glebowego, jaki i zastosowanych nawozów naturalnych czy organicznych zależy, poza warunkami pogodowymi, przede wszystkim od czasu ich przebywania na polu ponieważ zwykle największa ilość tego pierwiastka uwalnia się do gleby w miesiącach najcieplejszych. Stąd też uprawa ziemniaków przeznaczonych na późny zbiór wyjściową zawartość azotu mineralnego w glebie można przemnożyć przy współczynnik 1,5, a jego wykorzystanie z obornika przyjąć za dwukrotnie wyższe niż przy uprawie ziemniaków na wczesny zbiór.

Większą ilość azotu należy podzielić

Po oszacowaniu potrzeb nawozowych należy dokonać podziału dawki, wybrać termin zastosowania oraz rodzaj nawozu. Nawozy azotowe do dawki 100-120 kg/ha stosuje się przed sadzeniem ziemniaków. Natomiast większą ilość azotu można podzielić na dwie dawki od ½ do ¾ dawki całkowitej przed sadzeniem, a resztę w fazie ukształtowania krzaka przed obredleniem, a na glebach słabszych podział ten powinien być bardziej równomierny.

System nawożenia potasem, fosforem i magnezem powinien być tak opracowany, aby po zbiorze przedplonu zasobność gleby w te składniki powinna kształtować się w średniej klasie zasobności. Dlatego zasobność gleby, na której będzie uprawiany ziemniak warto wykonać już przed siewem przedplonu aby w razie potrzeby intensyfikować nawożenie. Tak przygotowane stanowisko umożliwia ograniczenie nawożenia mineralnego. Wobec tego, aby uzyskać plon w granicach 35-40 t z hektara wskazane jest nawożenie w granicach 160-180 kg K2O/ha, 40-50 kg P2O5/ha, 25 kg MgO/ha i 20 kg S/ha. Należy pamiętać że na glebach o niższej zasobności w składniki mineralne nawożenie należy zwiększyć o 25-50 proc. w stosunku do potrzeb.

Najlepiej w pochmurne dni

W uprawie ziemniaka można również stosować nawożenie dolistne. Najczęściej dokarmia się takimi makroelementami jak azot, magnez i siarka, rzadziej fosfor i potas. Natomiast spośród mikroelementów to mangan i bor. Dolistne dokarmianie azotem w optymalnych warunkach pogodowych można przeprowadzić wodnym roztworem mocznika o stężeniu 6 proc. (w 100 l cieczy roboczej rozpuszcza się 6 kg nawozu). Zabieg ten najlepiej wykonać rano lub wieczorem, w pochmurne dni, przy dużej wilgotności powietrza oraz pełnym turgorze roślin, aby nie spowodować poparzenia roślin. Zabieg ten można wykonać kilkukrotnie w trakcie wegetacji ziemniaków, w praktyce przeprowadza się od dwóch do czterech oprysków.
Dokarmianie dolistne siarką i magnezem wykonuje się siedmiowodnym siarczanem magnezu (5 kg nawozu rozpuszcza się w 100 l wody). Zabieg ten wykonuje się przeważnie dwukrotnie co spowoduje zasilenie rośli w jednym zabiegu (200-300 l cieczy roboczej na hektar) około 1,6-2,4 kg MgO oraz 1,3-2,0 kg S/ha.

Dostępność mangau

Mikroskładniki spełniają niezastąpione role i bez nich prawidłowy rozwój roślin byłby niemożliwy. Mangan jest jednym z najważniejszych pierwiastków biorących udział w procesach przemiany materii zachodzących w ziemniakach. Dobre odżywienie ziemniaka w ten mikroelement gwarantuje znacznie lepszy rozwój i wcześniejsze kwitnienie roślin. Wiadomo, że dostępność manganu zależy od odczynu gleby i na glebach o wysokim pH pierwiastek ten ulega uwstecznieniu, przechodząc w formy trudno przyswajalne dla roślin, stąd nawożenie doglebowe traci swą skuteczność w bardzo krótkim czasie. Zalecane jest zatem dolistne nawożenie roślin manganem.

Niedobór tego pierwiastka powoduje znaczne zmniejszenie w bulwach zawartości witaminy C, obniżenie zawartości białka, zakłócenia w procesie tworzenia się skrobi i spadek zdrowotności roślin — wzrost porażenia bulw parchem zwykłym. Pierwszymi objawami jego niedoboru u roślin jest obniżenie ogólnej kondycji upraw, zwiększenie podatności na niesprzyjające warunki atmosferyczne oraz ataki agrofagów, jak również zahamowanie rozwoju. Wpływa on także na pobieranie i wykorzystanie przez rośliny fosforu i żelaza z gleby. Przy głębokim niedoborze manganu dostępnego dla roślin objawy występują na liściach, ogonkach liściowych i łodygach. Objawy niedoboru widoczne są na najmłodszych liściach, na których pojawiają się jasne i żółte plamki, rozpoczynające się u podstawy i stopniowo obejmujące cały liść, tworzy się charakterystyczna żółto-zielona siateczka.

Zabiegi dokarmiania manganem ziemniaków można wykonywać kilkakrotnie po zwarciu międzyrzędzi (duża powierzchnia liści), w odstępach 7-14-dniowych. Zalecane dawki manganu w czystym składniku wg IUNG-PIB zastosowane doglebowo to 4 kg/ha, dolistnie 1 200 g/ha przy 1 proc. stężeniu roztworu.

mgr inż. Agnieszka Sołtysiak, Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie
rolniczeabc@rolniczeabc.pl

Artykuł ukazał się w miesięczniku "Rolnicze ABC" nr 4 (307) 13 kwietnia 2016 r.